نیمه پاییز در تابستان
این ماه، سرِ ماه خیلی شلوغه. هم ماه نو، هم ماه تمام.
ماه که کار را در ایران و دیگر بلاد اسلامی با اعلام ماه صیام شروع کرد، پیش از آن که روزه را یکسو کند و با هلالش به جام و باده عید اشاره کند، در نیمه راه به چین آمده است تا جشن دیگری برپا کند، عید نیمه پاییز و یا عید ماه کِیک.
دوشنبه 25 شهریور، که هنوز از تابستان ما پنج و شش روزی باقیست، در چین عید نیمه پاییز است. امسال پاییز خیلی زود به چین رسید، یعنی در دهم مرداد که آفتاب و گرمای تموز همچنان به قوت در کار بود. عید نیمه پاییز هم، چنانکه از نامش برمی آید، در نیمه ماه هشتم است که در آن ماه قرص و تمام است و از این رو در چین همه "ماه کیک" میپزند و هدیه میدهند و میگیرند. رسوم دیگر هم فراوان است که در ویکی پدیا می یابید! من فقط می توانم بگویم که ماه کیک خوشمزه است اما هرگز در حدّت شیرینی! به گَرد گوش فیل و بامیه و زولبیای ما نرسد. (۱)
۱- باید انصاف داد که سوابق تاریخی و ملی "ماه کیک"، بر زولبیا غلبه دارد. آوردهاند که به سال 1368 م (769 ه.ق) چینیها پیامی در در هر "ماه کیک" جا دادند که به شب پانزدهم ماه هشتم بر مغولان بشورند و هر جا مغولی یافتند بکشند. همینگونه شد و قیام عمومی به حکومت مغولان در چین پایان داد. در ایران، در این حدود زمانی، ایلخانان پیشتر رفته بودند و شاهان بازگشته بودند و حدود همین سال بود که حافظ به شاه شجاع وعده میداد که سال دیگر "ز چینت آورند به درگه خراج جان". من نقشی از زولبیا در قیامهای ملی ندیدهام...
جمله بر فهرست قانع گشتهایم...